لرزش خودرو یکی از نشانه‌هایی است که بسیاری از رانندگان در زمان کارکرد موتور یا هنگام حرکت با آن مواجه می‌شوند. این لرزش ممکن است در حالت درجا، هنگام شتاب گرفتن، زمان ترمز یا حتی در دنده عقب احساس شود. در اغلب خودروهای رایج در ایران مانند پژو 206، پژو 405، سمند، پراید، تیبا و ساینا، ساختار فنی موتور و سیستم انتقال قدرت به گونه‌ای است که اگر یکی از قطعات مرتبط با احتراق، انتقال نیرو یا تعادل چرخ‌ها دچار مشکل شود، لرزش در بدنه یا موتور خودرو به وجود می‌آید. تشخیص دقیق علت لرزش اهمیت زیادی دارد زیرا برخی از این مشکلات در صورت بی‌توجهی می‌توانند باعث افزایش استهلاک قطعات و کاهش عملکرد موتور شوند.
در بسیاری از موارد رانندگان ابتدا لرزش را در حالت درجا یا هنگام شروع حرکت احساس می‌کنند. این موضوع معمولاً به سیستم احتراق، پایه‌های نگهدارنده موتور یا تنظیم نبودن سوخت و هوا مربوط می‌شود. در خودروهای داخلی مانند پراید یا تیبا نیز گاهی عدم بالانس چرخ‌ها یا خرابی برخی قطعات جلوبندی می‌تواند لرزش را در سرعت‌های خاص ایجاد کند. بنابراین بررسی مرحله به مرحله اجزای مختلف خودرو برای پیدا کردن علت اصلی ضروری است.
مطلبی که در ادامه مطالعه می‌کنید بر اساس بررسی منابع فنی و تجربیات تعمیرکاران خودروهای داخلی جمع‌آوری شده است و این مقاله توسط فروشگاه آنلاین وهداد یدک جمع‌بندی شده تا رانندگان بتوانند با مهم‌ترین دلایل لرزش خودرو آشنا شوند و در صورت مشاهده این نشانه‌ها، سریع‌تر منبع مشکل را تشخیص دهند.
بررسی علت های لرزش موتور
موتور خودرو مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی و سیستم‌های کنترلی است که باید با هماهنگی کامل کار کنند. هرگونه اختلال در این هماهنگی می‌تواند باعث لرزش موتور شود. یکی از رایج‌ترین دلایل لرزش موتور در خودروهای داخلی، اختلال در سیستم احتراق است. خرابی شمع، وایر شمع یا کوئل باعث می‌شود احتراق در یکی از سیلندرها به درستی انجام نشود و موتور به صورت نامنظم کار کند. در خودروهایی مانند پژو 405 یا سمند که از موتور XU7 استفاده می‌کنند، خرابی کوئل دوبل یکی از عوامل شناخته شده لرزش موتور است.
عامل دیگر می‌تواند به پایه‌های نگهدارنده موتور یا همان دسته موتور مربوط باشد. این قطعات وظیفه دارند لرزش طبیعی موتور را جذب کنند و مانع انتقال آن به شاسی خودرو شوند. اگر این قطعات فرسوده شوند، حتی لرزش طبیعی موتور نیز در بدنه خودرو احساس خواهد شد. علاوه بر این، کثیف شدن انژکتورها یا تنظیم نبودن نسبت سوخت و هوا نیز ممکن است باعث ناپایداری دور موتور و ایجاد لرزش شود.
لرزش خودرو در دور پایین
لرزش خودرو در دور پایین معمولاً زمانی احساس می‌شود که موتور در حالت درجا یا در سرعت‌های کم کار می‌کند. در بسیاری از خودروهای ایرانی مانند پراید یا تیبا، این مشکل می‌تواند به دلیل ناهماهنگی در احتراق سیلندرها رخ دهد. خرابی شمع یا وایر شمع باعث می‌شود احتراق در یک سیلندر ضعیف‌تر انجام شود و موتور در دور پایین به صورت یکنواخت کار نکند. نتیجه این وضعیت، لرزش محسوس در کابین خودرو است.
یکی دیگر از عوامل رایج، کثیف بودن دریچه گاز یا خرابی سنسور دور آرام است. زمانی که دریچه گاز به دلیل رسوبات کربنی به درستی عمل نکند، مقدار هوای ورودی به موتور به شکل دقیق تنظیم نمی‌شود و دور موتور در حالت درجا ناپایدار می‌شود. این مسئله به‌ویژه در خودروهایی مانند پژو 206 یا سمند که دارای سیستم انژکتوری حساس‌تری هستند، می‌تواند باعث لرزش در دور پایین شود.
لرزش خودرو در هنگام شتاب گرفتن
اگر لرزش خودرو هنگام فشردن پدال گاز و افزایش سرعت احساس شود، معمولاً باید سیستم انتقال نیرو و احتراق موتور بررسی شود. در بسیاری از خودروهای پژو و سمند، خرابی شمع‌ها یا ضعف کوئل می‌تواند باعث شود موتور در زمان افزایش بار عملکرد یکنواختی نداشته باشد. در چنین شرایطی هنگام شتاب گرفتن، موتور به صورت ناپایدار کار می‌کند و لرزش در بدنه یا فرمان احساس می‌شود.
عامل دیگر می‌تواند مربوط به پلوس یا اتصالات سیستم انتقال نیرو باشد. در خودروهای دیفرانسیل جلو مانند پراید، ساینا یا پژو 206، پلوس‌ها وظیفه انتقال نیرو از گیربکس به چرخ‌ها را دارند. اگر سرپلوس یا گردگیر پلوس دچار فرسودگی شده باشد، در هنگام شتاب گرفتن لرزش یا ضربه در خودرو ایجاد می‌شود. این لرزش معمولاً با افزایش سرعت یا فشار بیشتر روی پدال گاز بیشتر قابل احساس است.
لرزش خودرو هنگام ترمز کردن
لرزش خودرو در زمان ترمز معمولاً به سیستم ترمز یا چرخ‌ها مربوط می‌شود. یکی از شایع‌ترین دلایل این مشکل در خودروهایی مانند پژو 405، سمند یا تیبا تاب برداشتن دیسک ترمز است. هنگامی که دیسک ترمز به دلیل حرارت یا سایش نامتوازن تغییر شکل می‌دهد، لنت‌ها در هنگام تماس با دیسک به صورت یکنواخت درگیر نمی‌شوند و این مسئله باعث لرزش در فرمان یا پدال ترمز می‌شود.
عامل دیگری که می‌تواند باعث این مشکل شود، بالانس نبودن چرخ‌ها یا خرابی قطعات جلوبندی است. در صورتی که سیبک‌ها، بوش‌ها یا اتصالات سیستم تعلیق دچار فرسودگی شده باشند، هنگام ترمز فشار نامتعادلی به چرخ‌ها وارد می‌شود و لرزش ایجاد می‌شود. بررسی دیسک‌ها، لنت‌ها و وضعیت جلوبندی در چنین شرایطی می‌تواند منبع اصلی مشکل را مشخص کند.
علت لرزش خودرو در دنده عقب
لرزش خودرو در زمان حرکت با دنده عقب معمولاً به نحوه انتقال نیرو از موتور به گیربکس و چرخ‌ها مربوط است. در خودروهایی مانند پراید، تیبا یا ساینا، اگر دیسک و صفحه کلاچ دچار سایش یا ناهمواری شده باشد، هنگام درگیر شدن کلاچ در دنده عقب لرزش در خودرو احساس می‌شود. این حالت به ویژه زمانی که خودرو در حال حرکت آهسته یا در شیب قرار دارد بیشتر قابل توجه است.
در برخی موارد نیز فرسودگی پایه‌های نگهدارنده موتور می‌تواند عامل این مشکل باشد. زمانی که دسته موتور خاصیت جذب ارتعاش خود را از دست بدهد، لرزش موتور مستقیماً به بدنه منتقل می‌شود. در برخی خودروها نیز خرابی استپر موتور خودرو یا اتصالات نگهدارنده آن می‌تواند باعث انتقال مستقیم لرزش به شاسی شود و هنگام حرکت با دنده عقب این لرزش بیشتر احساس گردد.
دلایل لرزیدن خودرو در حالت خلاص
لرزش خودرو در حالت خلاص معمولاً زمانی رخ می‌دهد که موتور در حالت درجا کار می‌کند اما خودرو درگیر دنده نیست. در این شرایط، هرگونه ناپایداری در کارکرد موتور به شکل مستقیم در بدنه یا کابین احساس می‌شود. یکی از دلایل رایج این وضعیت در خودروهایی مانند پژو 206 یا سمند، کثیف شدن انژکتورها یا اختلال در پاشش سوخت است. اگر سوخت به صورت یکنواخت به سیلندرها نرسد، احتراق نامنظم شده و موتور دچار لرزش می‌شود.
عامل دیگر می‌تواند به سنسورهای موتور مربوط باشد. سنسورهایی مانند سنسور اکسیژن، سنسور موقعیت دریچه گاز یا سنسور دور موتور نقش مهمی در تنظیم عملکرد موتور دارند. اگر اطلاعات این سنسورها به درستی به ECU منتقل نشود، نسبت سوخت و هوا به شکل دقیق تنظیم نخواهد شد. این مسئله می‌تواند باعث نوسان دور موتور و لرزش خودرو در حالت خلاص شود.
سایر عواملی که می‌توانند باعث لرزش خودرو شوند
علاوه بر مواردی که بررسی شد، عوامل دیگری نیز می‌توانند باعث اختلال در کارکرد موتور و ایجاد لرزش در خودرو شوند. یکی از این موارد بالانس نبودن چرخ‌ها است. اگر وزن چرخ‌ها به درستی تنظیم نشده باشد، در سرعت‌های خاص لرزش در فرمان یا بدنه خودرو احساس می‌شود. این مشکل در بسیاری از خودروهای داخلی مانند پژو 405 یا سمند در سرعت‌های حدود 80 تا 100 کیلومتر در ساعت مشاهده می‌شود.
عامل دیگر می‌تواند به سیستم سوخت‌رسانی مربوط باشد. گرفتگی فیلتر بنزین یا کاهش فشار پمپ بنزین باعث می‌شود سوخت کافی به موتور نرسد. در چنین شرایطی موتور در زمان کارکرد تحت فشار قرار می‌گیرد و ممکن است با لرزش یا کاهش توان همراه شود. بررسی منظم فیلتر سوخت و عملکرد پمپ بنزین می‌تواند از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کند.
همچنین خرابی برخی قطعات جلوبندی مانند بوش‌های طبق، سیبک‌ها یا کمک فنرها نیز ممکن است باعث انتقال لرزش به بدنه خودرو شود. در خودروهایی مانند تیبا یا ساینا که سیستم تعلیق ساده‌تری دارند، فرسودگی این قطعات می‌تواند هنگام عبور از ناهمواری‌ها یا تغییر سرعت باعث لرزش در خودرو شود. در برخی موارد نیز تنظیم نبودن موتور یا اختلال در سیستم احتراق باعث کاهش قدرت موتور و ایجاد لرزش در زمان شتابگیری می‌شود که در میان رانندگان با عنوان ریپ زدن پژو در شتابگیری شناخته می‌شود.
