یکی از رایجترین مشکلاتی که رانندگان به خصوص در فصل تابستان با آن روبهرو میشوند، این است که کولر خودرو خنک نمیکند و بهجای هوای سرد، باد گرم کولر ماشین از دریچهها خارج میشود. این مشکل در خودروهای ایرانی مثل پراید، پژو ۴۰۵، پژو پارس، سمند، دنا، تیبا، ساینا، کوییک و پژو ۲۰۶ بیشتر از چیزی که تصور میشود دیده میشود، چون سیستم تهویه این خودروها به سرویس دورهای، سلامت قطعات و شرایط فنی موتور وابستگی زیادی دارد.
خیلی از رانندگان در چنین شرایطی سریعاً به فکر شارژ گاز کولر خودرو میافتند، در حالی که علت خنک نکردن کولر خودرو همیشه فقط کمبود گاز نیست و ممکن است مشکل از کمپرسور کولر خودرو، فن، کندانسور، فیلتر کابین، بوبین کمپرسور یا حتی تسمههای جانبی موتور باشد.
در بعضی خودروها کولر در حرکت بهتر کار میکند اما در ترافیک ضعیف میشود، در برخی دیگر سرمای کولر کمکم کاهش پیدا میکند یا کولر یکبار خنک و یکبار گرم میزند. همین نشانهها میتوانند سرنخ خوبی برای پیدا کردن ایراد اصلی باشند. اگر عیبیابی سیستم کولر بهصورت مرحلهای و درست انجام شود، هم هزینه تعمیر کمتر میشود و هم از تعویض بیدلیل قطعات جلوگیری خواهد شد.
در این مقاله، مهمترین دلایل علت کار نکردن کولر، کم شدن سرمای کولر، علت گرم و سرد شدن کولر خودرو و روشهای اصولی بررسی این مشکل را به زبان ساده اما با اطلاعات مکانیکی دقیق مرور میکنیم تا بتوانید بهتر تشخیص دهید ایراد از کدام بخش است.
خنکتر شدن کولر ماشین
برای خنکتر شدن کولر خودرو، باید هم از سیستم کولر درست نگهداری شود و هم راننده روش استفاده صحیح را بداند. اولین نکته این است که قبل از روشن کردن کولر در خودرویی که زیر آفتاب مانده، چند دقیقه شیشهها را پایین بدهید تا هوای داغ داخل کابین خارج شود. سپس کولر را روشن کنید و بعد از چند دقیقه حالت گردش هوای داخل کابین را فعال کنید تا سیستم، هوای خنکشده را دوباره بچرخاند.
در خودروهای ایرانی مثل پژو ۲۰۶، دنا، سمند، تیبا، ساینا و کوییک، سرویس دورهای نقش زیادی در سرمای کولر دارد. شستوشوی کندانسور، تعویض فیلتر کابین، بررسی شارژ گاز، کنترل نشتی، بررسی فنها و سلامت تسمهها باید جدی گرفته شود. اگر تسمه فرسوده باشد یا درست کشش نداشته باشد، عملکرد قطعات جانبی موتور تحت تأثیر قرار میگیرد. در چنین شرایطی استفاده از قطعه باکیفیت مانند تسمه رایکالتون میتواند انتخاب مطمئنتری برای نگهداری بلندمدت باشد.
همچنین نباید کولر را همیشه روی بیشترین درجه فشار قرار داد، مخصوصاً زمانی که موتور تحت فشار است. سرویس منظم و استفاده درست باعث میشود کولر خودرو در تابستان بهتر خنک کند، مصرف سوخت کنترل شود و عمر کمپرسور افزایش پیدا کند.
این مقاله توسط فروشگاه آنلاین وهداد یدک جمعبندی شده است.
کمبود یا نشتی گاز کولر خودرو
یکی از رایجترین دلایل خنک نکردن کولر خودرو، کمبود یا نشتی گاز کولر است. در خودروهای ایرانی مثل پژو ۴۰۵، سمند، پراید، تیبا و پژو ۲۰۶، اگر سیستم کولر بهدرستی سرویس نشده باشد یا یکی از اتصالات، شلنگها، اورینگها یا کندانسور نشتی داشته باشد، مقدار گاز به مرور کم میشود و کولر دیگر سرمای کافی تولید نمیکند. در این حالت معمولاً باد از دریچهها خارج میشود، اما خنکی آن کم است یا بعد از چند دقیقه کاملاً گرم میشود.
نکته مهم این است که فقط شارژ گاز کولر خودرو همیشه راهحل نهایی نیست. اگر نشتی وجود داشته باشد، با شارژ دوباره هم مشکل بعد از مدت کوتاهی برمیگردد. تعمیرکار باید با دستگاه نشتیاب، کف مخصوص یا بررسی فشار مدار، محل نشتی را پیدا کند. پایین بودن فشار گاز میتواند باعث شود کمپرسور درست درگیر نشود یا مدام قطع و وصل کند. در نتیجه اگر کولر ماشین خنک نمیکند، اولین بررسی منطقی، کنترل فشار گاز و سلامت مدار کولر است. شارژ اصولی باید با مقدار استاندارد انجام شود، چون گاز بیش از حد هم به کمپرسور فشار وارد میکند.
خرابی کمپرسور کولر خودرو
کمپرسور قلب سیستم کولر خودرو است و وظیفه دارد گاز کولر را فشرده کند تا فرآیند سرمایش انجام شود. وقتی کمپرسور کولر خودرو خراب شود، حتی اگر گاز کولر کافی باشد، سیستم نمیتواند هوای خنک تولید کند. در ماشینهای ایرانی مثل سمند، دنا، پژو پارس و پژو ۲۰۶، خرابی کمپرسور معمولاً با علائمی مثل صدای غیرعادی هنگام روشن کردن کولر، افت شدید سرمایش، روشن نشدن کولر یا درگیر نشدن کلاچ کمپرسور دیده میشود.
گاهی راننده با زدن دکمه کولر متوجه میشود دور موتور کمی تغییر نمیکند یا صدای درگیر شدن کمپرسور شنیده نمیشود. این موضوع میتواند نشانه خرابی خود کمپرسور، کلاچ، بوبین یا حتی مشکل برقی باشد. البته نباید سریعاً کمپرسور تعویض شود، چون این قطعه گران است و باید قبل از تعویض، گاز، فیوزها، رله، سنسور فشار و برق ورودی بررسی شوند.
در برخی خودروها، کارکرد طولانی با گاز کم یا روغن ناکافی باعث آسیب داخلی کمپرسور میشود. اگر کمپرسور گیرپاژ کند، ممکن است به تسمه هم فشار وارد کند. سرویس دورهای کولر، بررسی صداهای غیرعادی و استفاده درست از کولر در تابستان، نقش مهمی در افزایش عمر کمپرسور دارد.
خرابی تسمه دینام کولر
در بسیاری از خودروهای ایرانی، عملکرد کولر به سلامت تسمه دینام یا تسمههای جانبی وابسته است. در خودروهایی مثل پراید، تیبا، ساینا، پژو ۴۰۵، سمند و پژو پارس، اگر تسمه فرسوده، شل، ترکخورده یا بیش از حد سفت باشد، میتواند روی عملکرد قطعاتی مثل دینام، واترپمپ، کمپرسور کولر یا پولیها اثر بگذارد. در نتیجه ممکن است کولر ضعیف شود، صدای سوت از موتور شنیده شود یا هنگام روشن کردن کولر فشار غیرعادی به موتور وارد شود.
یکی از نشانههای مهم خرابی تسمه، صدای جیغ یا سوت هنگام روشن کردن کولر یا گاز دادن است. این صدا معمولاً به دلیل لغزش تسمه روی پولی ایجاد میشود. اگر تسمه درست نچرخد، کمپرسور کولر هم نمیتواند عملکرد پایداری داشته باشد. در چنین شرایطی، فقط شارژ گاز کولر مشکل را حل نمیکند و باید تسمه و هرزگردها بررسی شوند.
در زمان تعویض تسمه، کیفیت قطعه اهمیت زیادی دارد. استفاده از تسمه مناسب و مقاوم، مانند تسمه رایکالتون، میتواند به کاهش لغزش، افزایش دوام و عملکرد بهتر سیستمهای جانبی موتور کمک کند. البته انتخاب تسمه باید دقیقاً مطابق مدل خودرو و استاندارد فنی آن انجام شود.
کثیفی کندانسور و خرابی فن
کندانسور کولر معمولاً جلوی رادیاتور قرار دارد و وظیفه دارد گرمای گاز کولر را دفع کند. در خودروهای ایرانی که زیاد در ترافیک شهری، گردوغبار، جادههای خاکی یا هوای گرم کار میکنند، کندانسور خیلی زود کثیف میشود. وقتی پرههای کندانسور با گردوخاک، حشرات، گل یا آلودگی بسته شود، تبادل حرارت بهخوبی انجام نمیشود و کولر ماشین باد گرم یا نیمهخنک میزند.
این مشکل در خودروهایی مثل پژو ۴۰۵، سمند، دنا، پراید و تیبا بهخصوص در تابستان بیشتر دیده میشود. اگر کولر در حرکت جادهای بهتر خنک میکند اما در ترافیک و توقف ضعیف میشود، احتمال خرابی فن یا کثیفی کندانسور زیاد است. فن باید هنگام روشن شدن کولر فعال شود تا جریان هوا از روی کندانسور عبور کند. اگر فن دور کند کار کند، رله مشکل داشته باشد یا موتور فن ضعیف شده باشد، فشار مدار کولر بالا میرود و سرمای کولر کم میشود.
برای رفع این مشکل، کندانسور باید با فشار مناسب و بدون آسیب به پرهها شستوشو شود. همچنین عملکرد فن، رله، فیوز و سیمکشی بررسی شود. بیتوجهی به این بخش میتواند باعث فشار زیاد به کمپرسور و کاهش عمر سیستم کولر شود.
فیلتر کابین کثیف
گاهی مشکل از تولید سرما نیست، بلکه هوای خنک بهدرستی وارد کابین نمیشود. فیلتر کابین وظیفه دارد گردوغبار، آلودگی و ذرات معلق را قبل از ورود هوا به داخل خودرو جذب کند. در خودروهایی مثل پژو ۲۰۶، دنا، رانا، سمند، کوییک و ساینا، اگر فیلتر کابین کثیف یا مسدود شود، جریان هوا کاهش پیدا میکند و راننده احساس میکند کولر ماشین خنک نمیکند.
نشانه اصلی این مشکل، کم شدن شدت باد خروجی از دریچههاست. یعنی حتی وقتی درجه فن روی حالت زیاد قرار دارد، باد ضعیف بیرون میآید. در بعضی موارد، بوی نامطبوع هم از دریچه کولر حس میشود. این بو معمولاً به دلیل تجمع رطوبت، گردوغبار و آلودگی روی فیلتر یا داخل مسیر تهویه است.
فیلتر کابین قطعهای مصرفی است و باید در سرویسهای دورهای تعویض شود، مخصوصاً اگر خودرو در شهرهای آلوده، مناطق پرگردوغبار یا مسیرهای پرترافیک استفاده میشود. تعویض فیلتر کابین هزینه زیادی ندارد، اما تأثیر زیادی در کیفیت باد کولر، سلامت سرنشینان و عملکرد سیستم تهویه دارد. قبل از بررسیهای پرهزینه مثل کمپرسور یا گاز، بهتر است وضعیت فیلتر کابین هم کنترل شود.
خرابی بوبین و کلاچ کمپرسور
بوبین و کلاچ کمپرسور قطعاتی هستند که باعث درگیر شدن کمپرسور کولر میشوند. وقتی راننده دکمه کولر را فشار میدهد، بوبین با ایجاد میدان مغناطیسی، کلاچ کمپرسور را فعال میکند تا کمپرسور شروع به کار کند. اگر بوبین یا کلاچ خراب باشد، کمپرسور درگیر نمیشود و کولر ماشین باد گرم میزند. این مشکل در خودروهایی مثل پژو ۴۰۵، پارس، سمند، دنا، پراید و تیبا نسبتاً رایج است.
یکی از نشانههای این خرابی، روشن شدن چراغ کولر بدون خنک شدن هواست. گاهی هم کمپرسور یک لحظه درگیر میشود و بعد قطع میکند. در این حالت باید برق ورودی، فیوز، رله کولر، سنسور فشار گاز و سلامت بوبین بررسی شود. اگر گاز کولر خیلی کم یا خیلی زیاد باشد، سیستم ممکن است برای محافظت از کمپرسور اجازه درگیر شدن ندهد.
خرابی کلاچ کمپرسور گاهی با صدای تقه، لغزش یا داغ شدن بیش از حد همراه است. نکته مهم این است که همه مشکلات درگیر نشدن کمپرسور به معنی خرابی خود کمپرسور نیست. گاهی تعویض بوبین یا تعمیر کلاچ هزینه بسیار کمتری دارد. عیبیابی دقیق در این بخش از تعویض بیدلیل قطعات گران جلوگیری میکند.
کمبود روغن کمپرسور
روغن کمپرسور یکی از بخشهای مهم سیستم کولر خودرو است که کمتر به آن توجه میشود. کمپرسور هنگام کار، قطعات داخلی متحرک دارد و برای روانکاری، کاهش اصطکاک و جلوگیری از داغ شدن، به مقدار مشخصی روغن نیاز دارد. اگر روغن کمپرسور کم باشد، کمپرسور خشک کار میکند و بهمرور دچار صدا، افت عملکرد یا حتی گیرپاژ میشود.
در خودروهای ایرانی مثل سمند، دنا، پژو پارس، پژو ۲۰۶، پراید و تیبا، کمبود روغن کمپرسور معمولاً بعد از نشتی گاز، تعمیرات غیراصولی یا شارژ گاز بدون توجه به مقدار روغن اتفاق میافتد. چون بخشی از روغن همراه گاز در مدار کولر گردش میکند، هر نشتی میتواند مقداری روغن را هم از سیستم خارج کند. اگر فقط گاز شارژ شود و وضعیت روغن بررسی نشود، احتمال آسیب کمپرسور بالا میرود.
نشانههای کمبود روغن میتواند شامل صدای غیرعادی کمپرسور، کاهش سرمای کولر، داغ شدن کمپرسور یا قطع و وصل شدن مداوم سیستم باشد. مقدار روغن باید طبق استاندارد خودرو تنظیم شود، نه بهصورت حدسی. روغن زیاد هم میتواند راندمان سرمایش را کم کند. بنابراین هنگام سرویس کولر، بررسی روغن کمپرسور باید همراه با کنترل گاز و نشتی انجام شود.
عیبیابی کولر ماشین
وقتی کولر ماشین خنک نمیکند، بهتر است عیبیابی را از موارد ساده شروع کنید. اول بررسی کنید باد از دریچهها با شدت کافی خارج میشود یا نه. اگر باد ضعیف است، احتمال کثیفی فیلتر کابین، مشکل دریچهها یا خرابی فن داخل اتاق وجود دارد. اگر باد قوی است اما خنک نیست، باید سراغ گاز کولر، کمپرسور، کندانسور و فن رادیاتور رفت.
در مرحله بعد، هنگام روشن کردن کولر به صدای درگیر شدن کمپرسور توجه کنید. در بسیاری از خودروهای ایرانی مثل پراید، پژو ۴۰۵، سمند و تیبا، با روشن شدن کولر معمولاً صدای خفیف درگیر شدن کمپرسور و تغییر جزئی دور موتور حس میشود. اگر هیچ تغییری ایجاد نشود، ممکن است مشکل از فیوز، رله، بوبین، سنسور فشار یا کمبود گاز باشد.
سپس به دمای موتور و عملکرد فنها توجه کنید. اگر خودرو در ترافیک کولر ضعیفی دارد اما در حرکت بهتر میشود، کندانسور یا فنها باید بررسی شوند. همچنین صدای سوت تسمه، لرزش موتور هنگام روشن کردن کولر و قطع و وصل شدن سریع کمپرسور نشانههای مهمی هستند. عیبیابی مرحلهای باعث میشود هزینه اضافی برای تعویض قطعات سالم پرداخت نشود و مشکل اصلی سریعتر پیدا شود.
